Walki o granice ii rp mapa i informacje o polskich granicach

Walki o granice ii rp mapa i informacje o polskich granicach
Autor Cezary Brzeziński
Cezary Brzeziński25.12.2023 | 8 min.

Walki o granice ii rp mapa i informacje o polskich granicach były kluczowym elementem w procesie odzyskania niepodległości przez Polskę po I wojnie światowej. Po 123 latach niewoli nasz kraj musiał na nowo wywalczyć swoje terytorium. Nie było to łatwe zadanie, gdyż na arenie międzynarodowej ścierały się różne interesy mocarstw. Polacy prowadzili więc liczne bitwy i powstania, by obronić ziemie uznane za rdzennie polskie. Artykuł przybliża historię najważniejszych wydarzeń związanych z wytyczaniem granic II Rzeczypospolitej.

Odzyskanie niepodległości przez Polskę

Po 123 latach niewoli Polska odzyskała niepodległość w 1918 roku. Niestety granice odrodzonego państwa nie były jasno określone i Polacy musieli stoczyć wiele walk, by zdefiniować terytorium II Rzeczypospolitej.

Kluczowym problemem był fakt, że na arenie międzynarodowej ścierały się ambicje wielkich mocarstw – Niemiec, Rosji, Austrii i Ukrainy. Każde z nich miało swoje interesy i plany co do ziem, które Polacy uznawali za rdzennie polskie. Dlatego proces wytyczania granic naszego kraju był niezwykle skomplikowany i wymagał wielu wyrzeczeń.

Ostateczne granice Polski zostały ustalone dopiero w 1921 roku, na mocy postanowień Traktatu Ryskiego. Do tego czasu Polacy musieli walczyć o każdy skrawek ziemi, prowadząc krwawe boje i powstania. Była to heroiczna i tragiczna walka o prawo do samostanowienia po latach niewoli.

Poniższy artykuł przybliża historię najważniejszych wydarzeń związanych z wytyczaniem granic II Rzeczypospolitej, a także pokazuje, jak wielką cenę zapłacili Polacy za wywalczenie niepodległego państwa.

Konferencja pokojowa w Paryżu

W styczniu 1919 roku w stolicy Francji rozpoczęła się konferencja pokojowa, która miała ustalić nowy ład w powojennej Europie. Udział w niej wzięli przedstawiciele 32 państw, w tym odrodzonej Polski. Niestety mocarstwa zachodnie nie kwapiły się do ustalenia granic naszego kraju zgodnie z oczekiwaniami Polaków.

Polska delegacja domagała się przyznania Polsce obszarów zamieszkanych w większości przez ludność polską, czyli m.in. Wielkopolski, Górnego Śląska i Pomorza. Jednak Francja i Wielka Brytania nie chciały zbytnio osłabiać Niemiec, a ich sojusznicy – Rosjanie i Czesi, mieli własne ambicje co do polskich Kresów Wschodnich.

Walki o Śląsk Cieszyński i Spisz

Pierwszym polskim terytorium, o które wybuchł otwarty konflikt zbrojny tuż po odzyskaniu niepodległości, był Śląsk Cieszyński. Ten niewielki, industrialny region był przedmiotem sporu między Polską a Czechosłowacją.

Starcia wybuchły już w styczniu 1919 roku, kiedy to Czechy dokonały zbrojnej aneksji części Spisza i Orawy, uznawanych przez Polskę za ziemie etnicznie polskie. W odpowiedzi polscy ochotnicy podjęli działania partyzanckie na tym terenie.

Konflikt o Śląsk Cieszyński

Tymczasem na Śląsku Cieszyńskim trwały walki między polską milicją ludową a czeskimi bojówkami. Zacięte boje prowadzono o ważny węzeł kolejowy w Cieszynie oraz o strategiczne przełęcze w Sudetach. Po kilku tygodniach zmagań obie strony były wyczerpane i zgodziły się na zawieszenie broni.

Ostatecznie decyzją mocarstw zachodnich region podzielono wzdłuż linii rzeki Olzy. Po stronie czeskiej znalazła się większość uprzemysłowionego obszaru wraz z Boguminem, Frysztatem, Czeskim Cieszynem i Jabłonkowem. Polska otrzymała biedniejszą, rolniczą część ze Skoczowem, Strumieniem i Cieszynem.

Ta niesprawiedliwa decyzja do dziś jest solą w oku wielu mieszkańców Śląska Cieszyńskiego, którzy czują się Polakami, a znaleźli się po niewłaściwej stronie granicy.

Czytaj więcej: Makabryczne eksperymenty w Auschwitz. Okrutne "badania"

Konflikt polsko-ukraiński o Galicję Wschodnią

Kolejnym polskim regionem, który padł ofiarą sporów terytorialnych po odzyskaniu niepodległości, była Galicja Wschodnia. Te rozległe, choć biedne tereny ze Lwowem, Stanisławowem i Tarnopolem były przedmiotem konfliktu między Polakami a Ukraińcami.

Ukraińcy rościli sobie prawa do tych ziem twierdząc, że są one częścią ich narodowej stolicy - Rusi. Z kolei dla Polaków tereny te były ziemiami II Rzeczpospolitej zamieszkałymi od wieków przez polską szlachtę i chłopów.

Walki o Lwów i Galicję Wschodnią

Już 1 listopada 1918 roku we Lwowie wybuchło polsko-ukraińskie powstanie. Po intensywnych walkach siły polskie przejęły kontrolę nad miastem, jednak Ukraińcy kontratakowali. W maju 1919 roku ponownie opanowali oni znaczną część Lwowa. Jednak po kontrofensywie wojska polskiego ostatecznie zmuszeni zostali do kapitulacji 16 lipca 1919 roku.

Tym samym prawie cała Galicja Wschodnia znalazła się w granicach Polski. Jedynie skrawki na skrajnym południu (Zakarpacie) przypadły Czechosłowacji. Było to ogromne zwycięstwo militarne i prestiżowe dla Polski, okupione krwią setek poległych żołnierzy i cywilów.

  • Przeszło 1500 ofiar śmiertelnych po stronie polskiej
  • Blisko 1000 zabitych Ukraińców

Powstania na terenach plebiscytowych Górnego Śląska

Walki o granice ii rp mapa i informacje o polskich granicach

Kolejnym spornym regionem stał się Górny Śląsk – trzeci pod względem uprzemysłowienia obszar ówczesnej Europy. Ziemia zbogacana węglem i hutnictwem żelaza stanowiła łakomy kąsek zarówno dla Polski, jak i dla Niemiec.

O przynależności tego terenu miał zadecydować plebiscyt zaplanowany na 1921 rok. Jednak wcześniej doszło tam do trzech krwawych powstań polskiej ludności rodzimej przeciwko represjom ze strony Niemców.

Pierwsze powstanie śląskie

Pierwsze powstanie wybuchło w sierpniu 1919 roku i objęło północną część Górnego Śląska. Walki trwały ponad tydzień, po czym powstańcy zmuszeni byli wycofać się w obliczu przewagi regularnego wojska niemieckiego.

Drugie powstanie śląskie

Drugie powstanie miało miejsce w 1920 roku i było lepiej zorganizowane. Objęło niemal cały obszar uprzemysłowiony Górnego Śląska. Tym razem Polacy odnieśli sukces militarny zajmując większość kluczowych miast i zakładów przemysłowych. Jednak po dwóch miesiącach walk musieli ulec przeważającym siłom niemieckim.

Trzecie powstanie śląskie

W maju 1921 roku doszło do trzeciego zrywu zbrojnego Polaków na Górnym Śląsku. Była to bezpośrednia reakcja na terror niemiecki, jaki nasilił się przed zbliżającym się plebiscytem. Tym razem powstańcy przez ponad miesiąc kontrolowali większość uprzemysłowionego obszaru. Ostatecznie zmuszeni zostali do odwrotu, ale ich heroiczna walka wpłynęła na decyzję Ligi Narodów w sprawie Górnego Śląska.

Powstania śląskie Okres trwania Rezultat
Pierwsze Sierpień 1919 Porażka
Drugie Sierpień 1920 Porażka
Trzecie Maj 1921 Częściowy sukces

Bitwa Warszawska i zwycięstwo nad bolszewikami

Największym zagrożeniem dla granic odrodzonej Polski była ekspansja ze strony Rosji sowieckiej. Wojska bolszewickie dążyły do rozprzestrzenienia rewolucji komunistycznej na Europę Zachodnią. Aby to osiągnąć, Lenin planował przemarsz przez terytorium Polski.

W sierpniu 1920 roku doszło do decydującego starcia pod Warszawą. Po krwawej walce wojska polskie odniosły zwycięstwo powstrzymując pochód Armii Czerwonej. Był to cud nad Wisłą, który uchronił Polskę i Europę przed bolszewizmem.

Straty w Bitwie Warszawskiej

  • Po stronie polskiej: około 4500 zabitych i 10 000 rannych żołnierzy
  • Straty bolszewików: 25 000 zabitych i rannych oraz 66 000 jeńców

Klęska pod Warszawą zmusiła Rosjan do wycofania się z zajętych dotąd obszarów wschodniej Polski. Otworzyło to drogę do rokowań pokojowych i ustalenia granic Polski przez Traktat ryski.

Ustalenie ostatecznych granic w Traktacie Ryskim

Ostateczny kształt terytorialny Drugiej Rzeczypospolitej został ustalony dopiero w marcu 1921 roku. Wtedy to w Rydze został podpisany polsko-radziecki traktat pokojowy kończący wojnę z 1920 roku.

Na jego mocy ustalono wschodnią granicę Polski wzdłuż linii Curzona. Oznaczało to przekazanie Rosji Sowieckiej ogromnych połaci dawnych Kresów Wschodnich z miastami takimi jak Mińsk, Mohylew czy Kijów. Z polskiej perspektywy była to bolesna, acz konieczna decyzja ratująca II Rzeczpospolitą przed upadkiem.

Tym samym po blisko trzech latach wojennych zmagań ostatecznie wytyczono granice odrodzonego państwa polskiego. Choć Polacy musieli pogodzić się z utratą niektórych regionów, to wysiłek pokoleń niepodległościowców został uwieńczony powodzeniem.

Podsumowanie

Proces wytyczania granic Polski po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku był niezwykle skomplikowany. Państwo polskie musiało na nowo wywalczyć swoje terytorium, prowadząc liczne konflikty zbrojne z sąsiadami.

Walki toczyły się o Śląsk Cieszyński, Galicję Wschodnią z ziemią lwowską, a także o uprzemysłowiony Górny Śląsk. Polacy stoczyli również zwycięską Bitwę Warszawską powstrzymując sowiecką agresję. Były to heroiczne, ale i tragiczne zmagania pełne ofiar śmiertelnych i cierpienia.

Ostateczne granice Polski zostały wytyczone dopiero w 1921 roku na mocy postanowień Traktatu Ryskiego. Choć nasz kraj poniósł dotkliwe straty terytorialne, to mógł w końcu skupić się na budowie podstaw funkcjonowania niepodległego państwa po 123 latach zaborów.

Artykuł stanowi obszerne kompendium wiedzy na temat najważniejszych wydarzeń towarzyszących budowie granic II Rzeczypospolitej. Z pewnością pozwoli Czytelnikom lepiej docenić wywalczoną krwią niepodległość, którą dzisiaj zbyt często traktujemy jako coś oczywistego.

5 Podobnych Artykułów

  1. Ogień w Birkenau - pożar w krematoriach Auschwitz
  2. Dlaczego była tak ważna? Konstytucja 3 maja na nowo odkryta
  3. Polskie państwo podziemne w czasie II wojny światowej
  4. Kim był Rudolf Höss - portret komendanta Auschwitz?
  5. Te kobiety przetrwały piekło Auschwitz. Ich historie wstrząsają
tagTagi
shareUdostępnij artykuł
Autor Cezary Brzeziński
Cezary Brzeziński

Auschwitz to temat, który mnie fascynuje. Na moim blogu znajdziesz wiele informacji na ten temat, abyśmy nigdy nie zapomnieli o tamtych wydarzeniach.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze(0)

email
email

Polecane artykuły