Urodził się pisarz Jarosław Iwaszkiewicz: 130 lat temu

Urodził się pisarz Jarosław Iwaszkiewicz: 130 lat temu
Autor Eugeniusz Kwiatkowski
Eugeniusz Kwiatkowski20.02.2024 | 5 min.

Jarosław Iwaszkiewicz to jedna z najważniejszych postaci polskiej literatury XX wieku. 20 lutego mija 130 lat od jego urodzin. Był poetą, prozaikiem i dramatopisarzem, należał do grona skamandrytów. Jego twórczość obejmuje wszystkie niemal gatunki literackie - od liryki po powieść. Znany jest z melancholijnych opowiadań o przemijaniu i zbiorów wierszy takich jak "Mapa pogody". Choć jego postawa w czasach PRL budziła kontrowersje, dorobek artystyczny Iwaszkiewicza pozostaje niekwestionowany.

Jarosław Iwaszkiewicz urodził się 130 lat temu

Jarosław Iwaszkiewicz urodził się 20 lutego 1894 roku w Kalniku na Ukrainie. Choć oficjalnie przyjmuje się tę datę, to w rzeczywistości przyszedł na świat dwa tygodnie później, bo w kalendarzu juliańskim obowiązującym wtedy na wschodzie.

Dzieciństwo spędził z matką w Warszawie, naukę kontynuował jednak w gimnazjum w Kijowie. Tam też podjął studia prawnicze. Jednocześnie uczęszczał do konserwatorium muzycznego. W 1918 roku, uciekając przed rewolucją, osiedlił się na stałe w Polsce.

Ukraina pozostała jednak bardzo ważna w jego twórczości i życiu prywatnym. Sam określał ją jako swoją prawdziwą ojczyznę. Był też wrażliwy na kwestie mniejszości narodowych i tożsamości.

Początki pisarstwa

Jako pisarz zadebiutował w 1915 roku na łamach „Piora” wierszem „Lilith”. Wkrótce potem dołączył do grupy poetyckiej Skamander. Było to jedno z najważniejszych środowisk literackich dwudziestolecia międzywojennego.

W 1922 roku ożenił się z Anną Lilpop. W następnych latach pracował między innymi w dyplomacji II RP. Do wybuchu wojny mieszkał w podwarszawskiej Podkowie Leśnej.

Jarosław Iwaszkiewicz jako poeta skamandryta

Jako członek grupy poetyckiej Skamander, Iwaszkiewicz był jednym z najważniejszych poetów swojego pokolenia. Do grona skamandrytów należeli również Julian Tuwim, Antoni Słonimski, Jan Lechoń i Kazimierz Wierzyński.

Grupa nawiązywała do tradycji Młodej Polski, ale wnosiła też nowe elementy. Stworzyła poezję żywszą, bardziej spontaniczną od dotychczasowej. Skamandryci często poruszali tematy egzotycznych podróży czy życia w wielkim mieście.

Uwielbiałem Iwaszkiewicza. Byłem bardzo młodym chłopcem, kiedy przeczytałem jego wiersze. Dla mnie to była rewelacja. Rzeczywiście, Iwaszkiewicz miał bardzo duże znaczenie.

Twórczość Iwaszkiewicza jako skamandryty wyróżniała się wyjątkową muzykalnością i subtelnością. Pod tym względem przypominała nieco Leśmiana. Duży wpływ miały tu zapewne studia muzyczne poety.

Czytaj więcej: 25 lat temu zmarł Aleksander Gieysztor – wybitny polski mediewista.

Twórczość Jarosława Iwaszkiewicza w okresie wojny

Podczas okupacji Iwaszkiewicz pozostał w swoim domu w Stawisku. Razem z Marią Dąbrowską i Jerzym Andrzejewskim kierował sekcją literacką podziemnego Ministerstwa Kultury i Sztuki. Organizował też potajemne spotkania literackie.

Jego dom był ważnym ośrodkiem konspiracyjnego życia kulturalnego. Odbywały się tu między innymi koncerty i dyskusje. Iwaszkiewicz udzielał również schronienia Żydom oraz innym osobom poszukiwanym przez okupanta.

1933 Wydanie zbioru opowiadań "Panny z Wilka"
1936 Publikacja „Młyna nad Utratą”

Późniejsza twórczość

W późniejszym okresie kontynuował eksplorację podobnych motywów. Wydał między innymi „Pasje błędomierskie”, „Matkę Joannę od Aniołów” i „Młyn nad Lutynią”. Są to nostalgiczne opowiadania o przemijaniu, zmarnowanych szansach i ludzkiej małości.

Jarosław Iwaszkiewicz po wojnie - pisarz, poeta

Urodził się pisarz Jarosław Iwaszkiewicz: 130 lat temu

Po zakończeniu wojny Jarosław Iwaszkiewicz umocnił swoją pozycję jako jeden z najważniejszych twórców w powojennej Polsce. Był posłem na Sejm PRL, a w latach 1955-1961 redaktorem naczelnym „Twórczości”.

Kontrowersje budziła jego współpraca z władzami komunistycznymi. Z drugiej strony pozostał bezpartyjny i często bronił niezależności środowisk twórczych.

  • odznaczenie Orderem Sztandaru Pracy I klasy
  • pięciokrotny laureat Nagrody Państwowej

Mimo zaangażowania politycznego, nadal aktywnie tworzył. Wydał między innymi poetyckie tomiki „Sny”, „Śpiewnik włoski” i „Mapa pogody”. Doczekał się też ekranizacji swoich utworów, na przykład „Panny z Wilka” w reżyserii Andrzeja Wajdy.

Dorobek twórczy Jarosława Iwaszkiewicza - proza, poezja

Iwaszkiewicz jest autorem licznych zbiorów opowiadań, dramatów, wierszy, szkiców krytycznych i esejów. Pisał również popularnonaukowe biografie Fryderyka Chopina i Karola Szymanowskiego.

Kluczową rolę w jego twórczości odgrywa jednak nowelistyka. To właśnie kunsztowne, nastrojowe opowiadania zyskały mu miano jednego z najwybitniejszych pisarzy swojej epoki. Oprócz wspomnianych wyżej pozycji, do arcydzieł prozy Iwaszkiewicza zalicza się „Brzezinę”, „Koń na wzgórzu” oraz „Czerwone tarcze”.

Równie ceniony był jako poeta. Tomiki „Mapa pogody”, „Kaskada Nicieni” oraz „Dziennik podróżny” ugruntowały jego pozycję jako jednego z najważniejszych liryków polskich XX wieku. Doceniano muzykalność i bogactwo metaforyki jego wierszy.

Twórczość Jarosława Iwaszkiewicza na trwałe zapisała się w literaturze polskiej i wciąż znajduje nowych czytelników. Choć jego postawa w czasach PRL wzbudzała kontrowersje, to dorobek artystyczny pozostaje bezsporny.

Podsumowanie

Jarosław Iwaszkiewicz był jednym z filarów polskiej literatury XX wieku - zarówno jako poeta, jak i pisarz oraz dramaturg. Urodził się 20 lutego 1894 roku na Ukrainie. Jako członek grupy Skamander nadał nowy wymiar liryce międzywojennej. Jego melancholijne opowiadania i wiersze zyskały uznanie krytyków. Po wojnie kontynuował twórczość, choć budziła kontrowersje jego współpraca z władzami PRL. Niemniej, dorobek Iwaszkiewicza na stałe wpisał się do polskiej literatury - jego proza i poezja wciąż znajdują nowych czytelników.

20 lutego 2024 roku mija 130. rocznica urodzin Jarosława Iwaszkiewicza. To dobra okazja, by przypomnieć sylwetkę i osiągnięcia jednego z największych pisarzy i poetów polskich XX wieku. Warto sięgnąć zarówno po jego wiersze, jak i znakomite - choć czasem kontrowersyjne - opowiadania.

Najczęściej zadawane pytania

Jarosław Iwaszkiewicz urodził się 20 lutego 1894 roku w Kalniku na Ukrainie. Jednak ze względu na różnicę kalendarzy, faktyczna data jego przyjścia na świat to 2 marca. W 2024 roku obchodzimy 130. rocznicę urodzin pisarza.

W 1918 roku Iwaszkiewicz dołączył do grona skamandrytów - awangardowej grupy poetyckiej, która odnowiła polską lirykę lat 20. XX wieku. Do Skamandra oprócz niego należeli m.in. Julian Tuwim, Jan Lechoń, Antoni Słonimski i Kazimierz Wierzyński.

Iwaszkiewicz był niezwykle wszechstronnym twórcą. Pisał wiersze, opowiadania, powieści, dramaty, a także eseje krytycznoliterackie i biografie znanych muzyków (np. Chopina). Jest uznawany przede wszystkim za mistrza noweli psychologicznej.

W czasie okupacji niemieckiej Jarosław Iwaszkiewicz przebywał w swoim domu w podwarszawskiej Podkowie Leśnej. Organizował tam konspiracyjne spotkania literackie, a także udzielał schronienia Żydom i innym ściganym osobom.

Po wojnie Iwaszkiewicz zbliżył się do władz komunistycznych. Był posłem na Sejm PRL i redaktorem naczelnym „Twórczości”. Jego zaangażowanie polityczne budzi jednak kontrowersje. Z drugiej strony pozostał pisarzem bezpartyjnym.

5 Podobnych Artykułów:

  1. Ogień w Birkenau - pożar w krematoriach Auschwitz
  2. Europa i świat przed I wojną światową: przyczyny, wydarzenia, skutki
  3. Kim był Rudolf Höss - portret komendanta Auschwitz?
  4. Te kobiety przetrwały piekło Auschwitz. Ich historie wstrząsają
  5. Cyklon B - trujący środek używany do masowych mordów
tagTagi
shareUdostępnij
Autor Eugeniusz Kwiatkowski
Eugeniusz Kwiatkowski

Historia Auschwitz to moja pasja. W moich tekstach staram się przekazywać ważne informacje i zachować pamięć o tragicznych wydarzeniach tamtych czasów.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze (0)

email
email

Polecane artykuły