Śladami zbrodni. Miejsca kaźni w lesie wokół Auschwitz

Śladami zbrodni. Miejsca kaźni w lesie wokół Auschwitz
Autor Cezary Brzeziński
Cezary Brzeziński25.09.2023 | 7 min.

Miejsca masowych egzekucji wokół obozu Auschwitz

Obóz Auschwitz-Birkenau to jedno z najbardziej przerażających miejsc w historii ludzkości. Był on największym obozem koncentracyjnym II wojny światowej, w którym niemieccy naziści dokonywali masowej zagłady Żydów i innych więźniów. Oprócz komór gazowych i krematoriów, wokół obozu znajdowało się wiele miejsc masowych egzekucji. Leśne polany, ściany bloków, specjalne pomieszczenia - wszędzie rozlewała się krew niewinnych ofiar. Te miejsca kaźni są dzisiaj ważnym elementem historii Auschwitz i świadectwem okrucieństwa, jakie tutaj się działo.

Las Birkenau - historia i opis

Położenie i topografia

Las Birkenau otacza od zachodu teren byłego obozu Auschwitz II-Birkenau. Rozciąga się na powierzchni około 300 hektarów. Porasta go głównie brzoza brodawkowata, od której wzięła się niemiecka nazwa lasu. Teren jest płaski, gleba piaszczysta. Przecinają go liczne rowy melioracyjne. Las Birkenau jest częścią większego kompleksu Puszczy Świętokrzyskiej.

Funkcje lasu za czasów obozu

W czasie funkcjonowania obozu Birkenau las pełnił kilka funkcji. Było to miejsce egzekucji, tymczasowego pochówku zamordowanych, a także zaopatrzenia obozu w drewno opałowe i budowlane. Więźniowie wykonywali w lesie ciężkie prace, m.in. kopanie rowów przeciwlotniczych, oczyszczanie i wyrąb drzew. Panowały tam bardzo ciężkie warunki.

Ślady po masowych grobach

W lesie Birkenau zachowały się ślady po tymczasowych zbiorowych mogiłach. Są to zapadliska terenu o kształcie wydłużonych dołów. Według szacunków w masowych grobach spoczywa ok. 10 tysięcy ofiar. Obecnie na terenie dawnego lasu Birkenau znajduje się pomnik upamiętniający pomordowanych.

Leśniczówka w Pławach - miejsce rozstrzelań jeńców

Liczba ofiar i przebieg egzekucji

Leśniczówka w Pławach była jednym z głównych miejsc masowych egzekucji więźniów obozu Auschwitz. Odbywały się tam rozstrzeliwania jeńców w latach 1941-1942. Łącznie rozstrzelano tam ok. 10-20 tysięcy osób. Egzekucje przeprowadzano głównie w nocy. Więźniów wywożono ciężarówkami, rozbierano do naga i rozstrzeliwano nad wykopanymi dołami.

Upamiętnienie ofiar po wojnie

Po II wojnie światowej teren dawnej leśniczówki upamiętniono jako miejsce kaźni. W 1960 r. odsłonięto tam pomnik ku czci pomordowanych. Znajduje się na nim tablica z napisem: "Miejsce kaźni jeńców obozu koncentracyjnego Auschwitz." Co roku odbywają się tam uroczystości upamiętniające.

Stan obecny i dostępność

Dziś na terenie dawnej leśniczówki w Pławach zachowały się resztki fundamentów budynków, w których mieszkali leśniczy i strażnicy. Obszar jest ogrodzony i oznaczony tablicami informacyjnymi. Miejsce jest dostępne dla zwiedzających jako fragment Szlaku Martyrologii.

Ściana Śmierci koło Bloku 11

Śladami zbrodni. Miejsca kaźni w lesie wokół Auschwitz

Egzekucje przy ścianie bloku 11

Blok 11 był miejscem kaźni i tortur w obozie Auschwitz I. Przy jednej ze ścian tego bloku Niemcy rozstrzeliwali więźniów i zakładników. Ogółem przy Ścianie Śmierci stracono od kilkuset do kilku tysięcy osób. Egzekucje trwały od 1941 do 1943 r. Więźniów rozstrzeliwano pojedynczo lub seriami z karabinów maszynowych.

Opis miejsca kaźni

Miejscem straceń była ściana szczytowa bloku nr 11 od strony dziedzińca apelowego. Kilkumetrowy kawałek ściany nosi wyraźne ślady po kulach. Obok znajduje się miejsce, z którego prowadzono egzekucje. Jest ono oddzielone od reszty dziedzińca niskim murkiem.

Znaczenie symboliczne

Ściana Śmierci ma ogromne znaczenie symboliczne dla historii Auschwitz. Stanowi fizyczne świadectwo zbrodni popełnianych przez Niemców. Jest też miejscem szczególnej pamięci o pomordowanych w tym miejscu więźniach różnych narodowości.

Poligon w Brzezince - egzekucje więźniów

Przebieg masowych rozstrzeliwań

Poligon SS w Brzezince służył jako miejsce masowych egzekucji od końca 1941 do lata 1943 r. Rozstrzeliwano tam głównie więźniów niezdolnych do pracy oraz jeńców radzieckich. Egzekucje odbywały się zazwyczaj w godzinach wieczornych lub nocnych. Ofiary ginęły od strzałów karabinów maszynowych.

Mogiły i pomnik pamięci

Na poligonie w Brzezince znajdują się masowe groby, w których spoczywa od kilku do kilkunastu tysięcy ofiar. W 1964 r. ustawiono tam pomnik, na którym widnieje napis: "Miejsce uświęcone krwią niewinnych ofiar hitleryzmu spoczywających w tej ziemi."

Dostępność terenu dla zwiedzających

Poligon w Brzezince jest częścią terenów Muzeum Auschwitz-Birkenau udostępnionych do zwiedzania. Można tam dotrzeć pieszo szlakiem turystycznym od głównej bramy byłego obozu Auschwitz I. Teren jest oznaczony i opisany tablicami informacyjnymi.

Pozostałe miejsca straceń wokół obozu

Egzekucje przy Czerwonym Domku

Niewielki ceglany budynek zwany Czerwonym Domkiem znajdował się nieopodal bramy głównej obozu Auschwitz I. W piwnicy tego domu od 1941 do 1943 r. rozstrzeliwano Polaków skazanych na śmierć przez niemiecki sąd doraźny. Zginęło tam ok. 800 osób.

Rozstrzelania w lesie koło Monowic

Niedaleko wsi Monowice znajdował się niewielki las, w którym Niemcy urządzili tajne miejsce masowych egzekucji. Od wiosny 1942 do lata 1943 r. rozstrzelano tam ok. 2-3 tysiące więźniów KL Auschwitz.

Inne miejsca kaźni i pochówków

Pojedyncze egzekucje oraz tymczasowe pochówki ofiar miały miejsce także w innych lasach i miejscach wokół obozu. Np. w lesie między Birkenau a wsią Rajsko znajdowały się zbiorowe mogiły z ciałami zmarłych lub zamordowanych więźniów.

Podsumowanie

Tereny wokół byłego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau skrywają wiele miejsc, które na zawsze pozostaną symbolem okrucieństwa i bezmiaru ludzkiego cierpienia. Lasy, polany, ściany bloków więziennych wciąż noszą ślady zbrodni popełnionych przez oprawców. Masowe groby i pomniki upamiętniają tysiące niewinnych ofiar - więźniów różnych narodowości, w tym głównie polskich Żydów. Te miejsca kaźni są dzisiaj elementem martyrologii narodowej i międzynarodowej. Stanowią one ważne miejsce pamięci oraz służą edukacji i przestrodze na przyszłość.

Najczęściej zadawane pytania

W promieniu kilku kilometrów od byłego obozu znajdowało się kilkanaście udokumentowanych miejsc masowych egzekucji i pochówków ofiar. Należały do nich m.in. Las Birkenau, Leśniczówka w Pławach, Ściana Śmierci, Poligon w Brzezince.

Egzekucjom poddawano różne grupy więźniów KL Auschwitz: jeńców radzieckich, więźniów niezdolnych do pracy, polskich więźniów politycznych, a także Żydów przywożonych do obozu na zagładę.

Miały one miejsce przez cały okres funkcjonowania obozu, od 1941 do 1943 r., z nasileniem w latach 1942-1943. Rozstrzeliwania odbywały się najczęściej w godzinach wieczornych i nocnych.

Większość udokumentowanych miejsc egzekucji upamiętniono pomnikami i tablicami informacyjnymi. Niektóre włączono także w obszar Muzeum Auschwitz-Birkenau. regularnie odbywają się tam uroczystości ku pamięci ofiar.

Tak, część miejsc jest udostępniona do zwiedzania w ramach wycieczek po terenie byłego obozu Auschwitz-Birkenau. Inne znajdują się na Szlaku Martyrologii wokół Oświęcimia i są ogólnodostępne.

5 Podobnych Artykułów:

  1. Ogień w Birkenau - pożar w krematoriach Auschwitz
  2. Dlaczego była tak ważna? Konstytucja 3 maja na nowo odkryta
  3. Polskie państwo podziemne w czasie II wojny światowej
  4. Kim był Rudolf Höss - portret komendanta Auschwitz?
  5. Te kobiety przetrwały piekło Auschwitz. Ich historie wstrząsają
tagTagi
shareUdostępnij
Autor Cezary Brzeziński
Cezary Brzeziński

Auschwitz to temat, który mnie fascynuje. Na moim blogu znajdziesz wiele informacji na ten temat, abyśmy nigdy nie zapomnieli o tamtych wydarzeniach.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze (0)

email
email

Polecane artykuły