Roman Dmowski - jeden z ojców niepodległej Polski został uroczyście upamiętniony

Roman Dmowski - jeden z ojców niepodległej Polski został uroczyście upamiętniony
Autor Maria Głowacka
Maria Głowacka04.01.2024 | 7 min.

Roman Dmowski był jednym z najważniejszych polskich polityków na początku XX wieku. Odegrał kluczową rolę w odzyskaniu przez Polskę niepodległości po 123 latach zaborów. Był współzałożycielem Ligi Narodowej i liderem obozu narodowego. Jego działalność dyplomatyczna przyczyniła się do ustalenia granic II Rzeczypospolitej. Po śmierci w 1939 roku jego pogrzeb stał się wielką manifestacją patriotyczną.

Odzyskanie niepodległości

Roman Dmowski odegrał kluczową rolę w odzyskaniu przez Polskę niepodległości po 123 latach zaborów. Był jednym z głównych polityków dbających o polskie interesy podczas I wojny światowej i konferencji pokojowej w Paryżu. Jego wysiłki dyplomatyczne przyczyniły się do uznania praw Polski do niepodległego bytu przez mocarstwa zachodnie. Emigracyjne starania Dmowskiego zostały uwieńczone zwycięstwem w styczniu 1919 roku, gdy w orędziu prezydenta USA Wilsona potwierdzono polskie dążenia niepodległościowe. Dmowski odegrał też istotną rolę w początkach II RP, zawierając porozumienie z Piłsudskim i podkreślając konieczność kompromisu dla dobra kraju.

Dmowski był kluczową postacią procesu odradzania się polskiej państwowości. Był jednym z pierwszych nowoczesnych polityków myślących w kategoriach interesu całego narodu, a nie partykularnych grup czy regionów. Jego idee stały się fundamentem polskiej myśli narodowej na kilka dziesięcioleci. Po odzyskaniu niepodległości Dmowski aktywnie działał na rzecz umocnienia polskiej państwowości, zabiegając o poparcie Francji i Wielkiej Brytanii dla nowych granic Polski.

Pogrzeb Dmowskiego manifestacją patriotyczną

Pogrzeb Romana Dmowskiego w styczniu 1939 roku stał się wielką manifestacją patriotyczną. Uczestniczyło w nim około 150 tysięcy żałobników, podkreślając znaczenie Dmowskiego dla odzyskania przez Polskę niepodległości. Był on uosobieniem polskiego patriotyzmu i oddania wartościom narodowym. Postać Dmowskiego stała się w okresie PRL symbolem dla środowisk opozycyjnych, podkreślających jego niezłomność i przywiązanie do ideałów.

Nikt chyba w całej historii polskiej myśli politycznej nie opisał tak jasno i przejrzyście konfliktowego charakteru stosunków Polski z sąsiadami. Nikt tak odważnie nie umiał się rozprawić ze złudzeniami czy naiwną wiarą w pomoc z zewnątrz – ocenił Adam Michnik.

Walka o granice Polski

Jednym z głównych celów działalności politycznej Romana Dmowskiego była walka o jak najkorzystniejsze granice odrodzonej Polski. Już podczas I wojny światowej rozmawiał z politykami rosyjskimi o przyszłej linii polsko-rosyjskiej, stawiając też na odzyskanie ziem zaboru pruskiego z Górnym Śląskiem. Po rewolucji lutowej w Rosji przedstawił rządowi brytyjskiemu memoriały dotyczące przyszłych granic.

Dmowski optował za odzyskaniem 1/3 wschodnich ziem Rzeczypospolitej, co miało dać Polsce niezależność gospodarczą i strategiczną. Granica z Niemcami miała przebiegać wzdłuż linii etnicznej z włączeniem zindustrializowanego Górnego Śląska. Te plany zostały powtórzone przez prezydenta USA Wilsona i stały się podstawą traktatu wersalskiego. Dmowskiemu zależało na stworzeniu silnej, zwartej i gospodarczo samowystarczalnej Polski.

Działalność dyplomatyczna

Aktywność dyplomatyczna była ważną częścią działań Dmowskiego na rzecz polskiej niepodległości. Podczas I wojny światowej przekonywał polityków rosyjskich, brytyjskich i amerykańskich do poparcia idei stworzenia silnego państwa polskiego. Swoją misję kontynuował na konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 roku, gdzie wygłosił 5-godzinne przemówienie przedstawiające polskie żądania terytorialne. Jego rola po odzyskaniu niepodległości ograniczyła się do krótkiego epizodu na stanowisku ministra spraw zagranicznych w 1923 roku, kiedy zabiegał o poparcieFrancji i Wielkiej Brytanii dla ładu wersalskiego w Europie.

Czytaj więcej: Urodził się Szymon Wiesenthal - „łowca nazistów” życie i działalność

Powrót do kraju po wygnaniu

Młody Dmowski borykał się z prześladowaniami carskich władz zaborczych. Po udziale w patriotycznej manifestacji 3 maja 1891 roku został aresztowany i osadzony w Cytadeli warszawskiej. Następnie, w 1893 roku został skazany na 5-letnie wygnanie do Mitawy na Łotwie. Dzięki pomocy przyjaciół nielegalnie przedostał się jednak do Galicji po 2 latach. Tam rozwijał działalność w ruchu narodowym, zakładając m.in. ponadzaborowy „Przegląd Wszechpolski”. Do Warszawy powrócił dopiero po zakończeniu kary wygnania, w 1898 roku.

Mimo represji ze strony władz carskich Dmowski nie zaprzestał działalności. W 1898 roku brał udział w manifestacjach ku czci Adama Mickiewicza we Lwowie. Po powrocie do Warszawy kontynuował rozwój Ligi Narodowej, dążąc do rozbudzenia świadomości narodowej Polaków pod zaborami i przygotowania ich do odzyskania niepodległego bytu państwowego.

Zakłada Liga Narodową

Roman Dmowski - jeden z ojców niepodległej Polski został uroczyście upamiętniony

W 1893 roku, będąc jeszcze więźniem politycznym w Cytadeli warszawskiej, Dmowski podjął decyzję o utworzeniu nowej organizacji - Ligi Narodowej. Jej głównym celem była walka o odzyskanie przez Polskę niepodległości metodami legalnymi i nielegalnymi, zależnie od panujących w każdym z zaborów warunków. W deklaracji programowej Liga stawiała naród i jego interesy ponad podziałami partyjnymi i regionalnymi.

Przez kolejne lata Dmowski z sukcesem rozbudowywał struktury Ligi Narodowej we wszystkich zaborach. Na przełomie XIX i XX wieku była ona największą polską organizacją niepodległościową, skupiającą dziesiątki tysięcy zaprzysiężonych członków. Jej oddziały działały aktywnie w Galicji, Kongresówce i na ziemiach litewsko-białoruskich. Liga stała się zalążkiem nowoczesnego obozu narodowego w II Rzeczypospolitej, a ideały głoszone przez Dmowskiego przetrwały w tej formacji ideowej do czasów współczesnych.

1893 Utworzenie Ligi Narodowej
1900 60 tys. członków Ligi Narodowej
1905 100 tys. członków Ligi Narodowej

Podsumowanie

Roman Dmowski odegrał kluczową rolę w odzyskaniu przez Polskę niepodległości po 123 latach niewoli. Był czołowym politykiem dbającym o polskie interesy podczas I wojny światowej, a jego działalność dyplomatyczna zaowocowała uznaniem praw Polaków do własnego państwa przez mocarstwa zachodnie. Po odzyskaniu niepodległości aktywnie pracował na rzecz umocnienia polskiej państwowości, zabiegając o jak najkorzystniejsze granice.

Był współtwórcą Ligi Narodowej - największej organizacji niepodległościowej na ziemiach polskich pod zaborami. Głosił hasła ponadpodziałowego patriotyzmu, nakierowanego na realizację dobra całego narodu. Jego pogrzeb w 1939 roku stał się wielką manifestacją, w której 150 tysięcy żałobników oddało mu hołd. W okresie PRL był symbolem dla środowisk opozycyjnych.

Dmowski jako jeden z pierwszych myślał o Polsce w nowoczesnych kategoriach - jako o wspólnocie obejmującej cały naród. Był realistą, świadomym słabości i bolączek polskiego społeczeństwa. Jednocześnie podkreślał potrzebę walki o interesy Polski bez złudzeń i oczekiwań pomocy z zewnątrz. Jego idee i działalność przyczyniły się do powstania niepodległego państwa polskiego o uznanych granicach.

Dmowski zapisał się na kartach polskiej historii jako polityk-wizjoner, który już na przełomie XIX i XX wieku widział potrzebę budowy nowoczesnego narodu i państwa dla wszystkich obywateli. Był orędownikiem niepodległościowych aspiracji Polaków, nieustępliwie dążącym do ich urzeczywistnienia. Jego dziedzictwo ideowe przetrwało próbę czasu i jest kultywowane po dziś dzień.

5 Podobnych Artykułów

  1. Ogień w Birkenau - pożar w krematoriach Auschwitz
  2. Dlaczego była tak ważna? Konstytucja 3 maja na nowo odkryta
  3. Polskie państwo podziemne w czasie II wojny światowej
  4. Kim był Rudolf Höss - portret komendanta Auschwitz?
  5. Te kobiety przetrwały piekło Auschwitz. Ich historie wstrząsają
tagTagi
shareUdostępnij artykuł
Autor Maria Głowacka
Maria Głowacka

Z pasją opisuję historię Auschwitz. Moje artykuły to prawdziwa podróż w czasie, abyśmy nigdy nie zapomnieli o przeszłości.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze(0)

email
email

Polecane artykuły