Polskie państwo podziemne w czasie II wojny światowej

Polskie państwo podziemne w czasie II wojny światowej
Autor Eugeniusz Kwiatkowski
Eugeniusz Kwiatkowski16.01.2024 | 7 min.

Polskie państwo podziemne w czasie II wojny światowej odgrywało kluczową rolę w podtrzymywaniu polskiego ducha narodowego i walki o niepodległość. Po agresji Niemiec i ZSRR na Polskę we wrześniu 1939 roku, kiedy nasz kraj został podzielony między okupantów, podjęto działania konspiracyjne, by stworzyć struktury państwa działające w ukryciu. Państwo Podziemne, które powstało z połączenia podziemnych organizacji wojskowych i cywilnych, prowadziło szeroką działalność polityczną, wojskową, edukacyjną i kulturalną, dając nadzieję na odzyskanie niepodległości. W artykule przybliżę kluczowe fakty dotyczące genezy, struktury i aktywności Polskiego Państwa Podziemnego, które stało się symbolem polskiego oporu wobec okupantów.

Powstanie Polskiego Państwa Podziemnego

Po agresji Niemiec na Polskę we wrześniu 1939 roku i podbiciu kraju przez okupantów, polskie władze i wojsko znalazły się na uchodźstwie. Jednak w kraju zaczęły powstawać konspiracyjne organizacje cywilne i wojskowe, które stawiały sobie za cel walkę z okupantami i dążenie do odzyskania niepodległości. W wyniku połączenia tych organizacji, 27 września 1939 roku utworzono Polskie Państwo Podziemne.

Głównymi organizacjami wchodzącymi w skład Polskiego Państwa Podziemnego były: Armia Krajowa, Delegatura Rządu RP na Kraj, Rada Jedności Narodowej oraz prasa i sądownictwo podziemne. Na czele Państwa Podziemnego stanął gen. Stefan Rowecki, zwany Grot, który pełnił funkcję Delegata Rządu RP na Kraj. Polskie Państwo Podziemne było zakonspirowaną reprezentacją legalnych władz polskich działającą w warunkach okupacji.

Działalność Polskiego Państwa Podziemnego objęła wszystkie dziedziny życia - wojskowość, administrację, sądownictwo, edukację, kulturę. Było ono symbolem ciągłości polskiej państwowości w czasie okupacji i kluczowym ośrodkiem polskiego ruchu oporu.

Utworzenie Polskiego Państwa Podziemnego było bezcennym wkładem w podtrzymywanie polskiego ducha narodowego i walkę o niepodległość w najcięższym okresie naszej historii.

Działalność Polskiego Państwa Podziemnego

Polskie Państwo Podziemne prowadziło bardzo szeroką działalność obejmującą niemal wszystkie sfery życia społecznego i państwowego. Najważniejsze kierunki aktywności to:

  • walka zbrojna (prowadzona głównie przez Armię Krajową),
  • administracja (Delegatura Rządu),
  • sądownictwo,
  • oświata i kultura,
  • opieka socjalna.

Działalność wojskowa objęła m.in. sabotaż, dywersję, wywiad, organizowanie powstań. Natomiast Delegatura zajmowała się odtwarzaniem polskich instytucji państwowych - organizowała tajne komplety, łączność, finanse, opiekę nad osobami represjonowanymi. Ważnym obszarem była też edukacja i krzewienie polskości.

Ogromne znaczenie miała także działalność propagandowa i informacyjna. Państwo Podziemne wydawało setki tytułów prasy konspiracyjnej i miliony egzemplarzy ulotek, broszur, książek. Upowszechniało patriotyczne treści i prawdziwe informacje wbrew propagandzie okupantów.

Sądownictwo podziemne

Ważnym elementem struktury Polskiego Państwa Podziemnego było sądownictwo, zorganizowane przy Delegaturze Rządu. Działały podziemne sądy grodzkie, okręgowe i Specjalne Sądy Kapturowe - wydawały wyroki, prowadziły śledztwa, walczyły z szpiegostwem i zdradą. Tylko w Warszawie w latach 1939-1944 odbyło się prawie 3000 rozpraw sądowych.

Dzięki sądownictwu podziemnemu możliwe było karanie zbrodni i wymierzanie sprawiedliwości mimo terroru okupanta. Był to przejaw sprawności i determinacji Polskiego Państwa Podziemnego.

Czytaj więcej: Stalinizm - historia, ideologia oraz skutki w Polsce i na świecie

Struktura i instytucje Polskiego Państwa Podziemnego

Polskie Państwo Podziemne posiadało rozbudowaną, konspiracyjną strukturę, która stanowiła zaczątek władz Rzeczypospolitej na okupowanych ziemiach polskich. Na czele PP stali kolejno gen. Stefan Rowecki (do 1943), a później gen. Tadeusz Komorowski Bór.

Najważniejszymi instytucjami PP były:

  • Delegatura Rządu - cywilna administracja podziemna,
  • Armia Krajowa - zbrojne ramię podziemia,
  • Rada Jedności Narodowej - reprezentacja polityczna.

Ponadto istniały też: Biuro Informacji i Propagandy, Państwowy Korpus Bezpieczeństwa, sądownictwo podziemne, prasa i poczta konspiracyjna. Te instytucje tworzyły zalążek przyszłego niepodległego państwa polskiego.

Delegatura Rządu RP na Kraj

Cywilnym ośrodkiem kierowniczym PP była Delegatura Rządu RP na Kraj, na czele której stał Delegat Rządu. Delegatura odtwarzała okupacyjne struktury państwa, sprawując pieczę nad administracją, sądownictwem, oświatą, opieką społeczną. Był to najważniejszy organ władzy cywilnej w kraju.

Akcje zbrojne Polskiego Państwa Podziemnego

Największym militarnym osiągnięciem Polskiego Państwa Podziemnego było przeprowadzenie Operacji Burza w 1944 roku. Była to ogólnopolska akcja zbrojna Armii Krajowej, mająca wesprzeć ofensywę wojsk sowieckich i polskich na froncie wschodnim.

Do innych ważnych akcji należały:

  • Akcja pod Arsenałem w 1943 r. - odbicie więźniów przez AK w Warszawie,
  • Akcja „Główki” w 1942 r. - zamach na F. Kutscherę w Warszawie.

Armia Krajowa przeprowadziła też szereg akcji dywersyjnych: na liniach kolejowych, mostach, transportach okupanta. Były one ważnym elementem antyhitlerowskiego ruchu oporu w Europie.

Polskie Państwo Podziemne a Armia Krajowa

Armia Krajowa była główną siłą zbrojną Polskiego Państwa Podziemnego. Podlegała Delegaturze Rządu i realizowała wytyczne polityczne władz cywilnych. W szczytowym okresie rozwoju liczyła ok. 400 tysięcy żołnierzy.

Dowódcami AK byli kolejno gen. Stefan Rowecki, gen. Tadeusz Komorowski i płk Leopold Okulicki. Ważnymi postaciami byli też m.in. gen. Tadeusz Pełczyński i gen. Emil Fieldorf.

Działalność zbrojna AK (dywersja, sabotaż, wywiad) oraz powstania zbrojne miały ogromne znaczenie dla osłabienia okupanta, podtrzymania oporu i wiary w odzyskanie niepodległości.

Rola Polskiego Państwa Podziemnego w czasie II wojny światowej

Utworzenie Polskiego Państwa Podziemnego było niezwykle ważnym wydarzeniem okresu II wojny światowej. Przez cały okres okupacji niemieckiej PP stało się uosobieniem ciągłości polskiej państwowości, największą strukturą polskiego ruchu oporu i kluczową ostoją polskości.

Dzięki konspiracyjnej działalności na ogromną skalę, Państwo Podziemne podtrzymywało nadzieję na odzyskanie niepodległości, organizowało opór i samoobronę, zachowywało polską tożsamość narodową. Był to wielki wkład w zwycięstwo nad hitlerowskimi Niemcami i powojenną odbudowę państwa polskiego.

Podsumowanie

W artykule przybliżyliśmy kluczowe fakty dotyczące Polskiego Państwa Podziemnego - jak doszło do jego powstania, jaka była jego struktura i działalność. Ten konspiracyjny twór odegrał niezwykle ważną rolę w podtrzymywaniu polskości i dążeń niepodległościowych w okresie II wojny światowej.

Dowiedzieliśmy się, że Polskie Państwo Podziemne zostało utworzone we wrześniu 1939 r. z połączenia wojskowych i cywilnych organizacji konspiracyjnych. Na jego czele stali kolejno generałowie Stefan Rowecki i Tadeusz Bór-Komorowski. Kluczowymi instytucjami PP były Armia Krajowa, Delegatura Rządu, Rada Jedności Narodowej.

Polskie Państwo Podziemne prowadziło niezwykle szeroką działalność - wojskową, administracyjną, edukacyjną, kulturalną, propagandową. Do największych osiągnięć należała Operacja Burza przeprowadzona przez Armię Krajową w 1944 roku. Ogromne znaczenie miała też konspiracyjna prasa i sądownictwo podziemne.

Dzięki swej działalności Polskie Państwo Podziemne dało nadzieję na odzyskanie niepodległości i było ostoją polskości w najcięższych latach okupacji. Jego rolę dla przetrwania narodu polskiego trudno przecenić.

Najczęściej zadawane pytania

Polskie Państwo Podziemne powstało 27 września 1939 r. w wyniku połączenia konspiracyjnych organizacji wojskowych i cywilnych, które zaczęły tworzyć się w okupowanej Polsce po agresji III Rzeszy i ZSRR we wrześniu 1939 r. Głównymi organizacjami wchodzącymi w skład PP były: Armia Krajowa, Delegatura Rządu RP na Kraj, Rada Jedności Narodowej.

Na czele Polskiego Państwa Podziemnego stali kolejno dwaj wybitni generałowie: Stefan Rowecki ps. Grot - od 1939 do 1943 r. oraz Tadeusz Komorowski ps. Bór - od 1943 do 1944 r. Byli oni Delegatami Rządu RP na Kraj i dowodzili zbrojnym ramieniem PP - Armią Krajową.

Polskie Państwo Podziemne prowadziło bardzo szeroką działalność obejmującą walkę zbrojną, administrację podziemną, sądownictwo, oświatę, propagandę. Była to zakrojona na ogromną skalę praca konspiracyjna, mająca na celu organizowanie oporu przeciw okupantom i podtrzymywanie polskości.

Największą akcją zbrojną była Operacja Burza przeprowadzona przez Armię Krajową w 1944 r. Do innych ważnych należały akcje pod Arsenałem i akcja Główki w Warszawie - likwidacja niemieckich prominentów. Armia Krajowa przeprowadziła też wiele akcji sabotażowych na liniach kolejowych i transportach okupanta.

Dzięki szerokiej konspiracyjnej działalności Polskie Państwo Podziemne odegrało kluczową rolę w podtrzymywaniu polskiego ducha narodowego, organizowaniu oporu i walki o niepodległość w okresie okupacji niemieckiej. Było ostoją polskości i symbolem ciągłości państwa polskiego.

5 Podobnych Artykułów:

  1. Ogień w Birkenau - pożar w krematoriach Auschwitz
  2. Europa i świat przed I wojną światową: przyczyny, wydarzenia, skutki
  3. Kim był Rudolf Höss - portret komendanta Auschwitz?
  4. Te kobiety przetrwały piekło Auschwitz. Ich historie wstrząsają
  5. Cyklon B - trujący środek używany do masowych mordów
tagTagi
shareUdostępnij
Autor Eugeniusz Kwiatkowski
Eugeniusz Kwiatkowski

Historia Auschwitz to moja pasja. W moich tekstach staram się przekazywać ważne informacje i zachować pamięć o tragicznych wydarzeniach tamtych czasów.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 4.00 Liczba głosów: 1

Komentarze (0)

email
email

Polecane artykuły