Pierwsza ucieczka z Auschwitz. Historia spektakularnej akcji z 1940

Pierwsza ucieczka z Auschwitz. Historia spektakularnej akcji z 1940
Autor Julianna Pietrzak
Julianna Pietrzak25.09.2023 | 5 min.

Obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau, założony przez hitlerowskie Niemcy w 1940 roku, szybko stał się symbolem niewyobrażalnego okrucieństwa i bezwzględności nazistowskiego reżimu. Był miejscem systematycznej zagłady setek tysięcy ludzi różnych narodowości - Żydów, Polaków, Romów, jeńców sowieckich i osób innej narodowości. Jednak mimo potwornego terroru i przemocy, jakiej doświadczali więźniowie, zdarzały się również przypadki oporu i buntu. Jednym z najbardziej spektakularnych aktów sprzeciwu była pierwsza udana ucieczka z obozu, która miała miejsce w 1940 roku, zaledwie kilka miesięcy po uruchomieniu Auschwitz.

Geneza budowy obozu Auschwitz

Auschwitz powstało z rozkazu Heinricha Himmlera, jednego z najważniejszych przywódców III Rzeszy. W maju 1940 roku, po zajęciu Polski, Niemcy rozpoczęli budowę obozu na terenach wsi Brzezinka (po niemiecku Birkenau), nieopodal miasta Oświęcim. Początkowo był to obóz koncentracyjny dla polskich więźniów politycznych, ale już w 1941 roku stał się centralnym ośrodkiem realizacji hitlerowskiego planu eksterminacji Żydów.

Lokalizacja obozu

Tereny wokół Oświęcimia wybrano ze względu na dogodne połączenie kolejowe i bliskość Wisły, która dostarczała wodę. Położenie na uboczu umożliwiało ukrycie prawdziwego przeznaczenia obozu.

Etapy rozbudowy

Początkowo powstały tylko prowizoryczne baraki, ale już w 1941 roku obóz zaczęto rozbudowywać. Docelowo miał się składać z 3 głównych części: Auschwitz I, Auschwitz II-Birkenau i Auschwitz III-Monowitz.

Warunki bytowe

Więźniowie mieszkali w przepełnionych barakach bez dostępu do urządzeń sanitarnych. Byli niedożywieni i pracowali ponad siły. Reżim obozowy służył całkowitemu wyniszczeniu.

Warunki panujące w obozie

Traktowanie więźniów

Więźniowie byli poddawani nieludzkiemu traktowaniu i terrorowi psychicznemu. Bito ich bez powodu, zmuszano do wyczerpującej pracy. Częste były egzekucje i okrutne kary.

Praca ponad siły

Więźniów wykorzystywano jako niewolniczą siłę roboczą. Musieli pracować ponad ludzkie siły przy rozbudowie obozu i w fabrykach zbrojeniowych. Ciężka praca prowadziła do wyniszczenia.

Głód i choroby

Niedożywienie i fatalne warunki sanitarne powodowały szerzenie się chorób zakaźnych i śmiertelność na masową skalę. Więźniowie umierali z głodu, wycieńczenia i chorób.

Pierwsza udana ucieczka

Plan ucieczki

Plan opracowała grupa polskich więźniów politycznych osadzonych w Auschwitz niemal od początku istnienia obozu. Postanowili oni zbiec przy wykorzystaniu nieuwagi wartowników.

Przygotowania

Uciekinierzy potajemnie gromadzili żywność i cywilne ubrania. Obserwowali również rytm dnia w obozie, aby wybrać najlepszy moment do ucieczki.

Realizacja planu

6 lipca 1940 r. pięciu więźniów zdołało niepostrzeżenie opuścić obóz. Pomogły nieuwaga i lekkomyślność wartowników oraz sprzyjające warunki pogodowe.

Losy uciekinierów

Pierwsza ucieczka z Auschwitz. Historia spektakularnej akcji z 1940

Ucieczka do Generalnej Guberni

Uciekinierzy uciekli w kierunku Generalnej Guberni, unikając głównych szlaków i kryjąc się w lasach. Po kilku dniach dotarli do Krakowa.

Ukrywanie się i zmiana tożsamości

Aby uniknąć dekonspiracji, musieli się ukrywać i zmienić tożsamość. Korzystali z pomocy konspiracji niepodległościowej.

Emigracja i dalsze losy

Część zdołała potem wyemigrować na Zachód. Inni walczyli w polskim ruchu oporu. Niektórzy przeżyli wojnę i opowiedzieli o zbrodniach Auschwitz.

Reakcja władz obozowych

Poszukiwania zbiegów

Niemcy rozpoczęli intensywne poszukiwania zbiegów, obławy i kontrole. Zaostrzono również kontrolę granic Generalnej Guberni, by uniemożliwić dalszą ucieczkę.

Wzmocnienie ochrony

Po ucieczce zwiększono liczebność załogi SS i wzmocniono ochronę perymetryczną obozu. Miało to uniemożliwić kolejne ucieczki.

Represje wobec więźniów

Za ucieczkę więźniowie zostali surowo ukarani -Bitwami i głodem. Pozostali osadzeni również doświadczyli represji w ramach odpowiedzialności zbiorowej.

Znaczenie ucieczki dla ruchu oporu

Przełamanie mitu o nie do pokonania obozie

Ucieczka pokazała, że nawet z tego na pozór nie do pokonania obozu można zbiec, co podniosło morale ruchu oporu.

Nadzieja dla osadzonych

Dla więźniów był to płomyk nadziei, że opór jest możliwy. Ucieczka pokazała, że można pokonać system obozowy.

Inspiracja dla kolejnych akcji

Udana ucieczka zainspirowała innych więźniów do podejmowania prób ucieczek i sabotażu. Stała się symbolem oporu i walki z okupantem.

Podsumowanie

Pierwsza udana ucieczka z Auschwitz w 1940 roku była aktem niezwykłej odwagi i desperacji. Pokazała, że nawet w obliczu potwornego, wydawałoby się nie do pokonania systemu obozowego, możliwy jest opór. Choć Niemcy w odwecie zaostrzyli jeszcze warunki w obozie, to ucieczka stała się symbolem nadziei i inspiracją do działania dla ruchu oporu. Jej bohaterscy uczestnicy, ryzykując życie, udowodnili, że nawet w tak beznadziejnej sytuacji można podjąć walkę z okupantem.

Najczęściej zadawane pytania

Obóz Auschwitz został utworzony w 1940 roku na polecenie Heinricha Himmlera na terenach wsi Brzezinka niedaleko Oświęcimia. Początkowo był przeznaczony dla polskich więźniów politycznych.

Więźniowie byli poddawani nieludzkiemu traktowaniu, głodzeni, masowo umierali z powodu chorób i wyczerpania. Musieli pracować ponad siły w niehumanitarnych warunkach.

Do pierwszej udanej ucieczki z obozu doszło 6 lipca 1940 r. Zdołało wtedy zbiec pięciu polskich więźniów politycznych.

W odwecie za ucieczkę Niemcy zwiększyli represje i terror w obozie. Rozbudowali również system ochrony, aby uniemożliwić kolejne ucieczki.

Była ona symbolem oporu i walki z okupantem. Pokazała, że nawet z Auschwitz można zbiec i zadała cios hitlerowskiemu systemowi terroru.

5 Podobnych Artykułów:

  1. Ogień w Birkenau - pożar w krematoriach Auschwitz
  2. Dlaczego była tak ważna? Konstytucja 3 maja na nowo odkryta
  3. Polskie państwo podziemne w czasie II wojny światowej
  4. Kim był Rudolf Höss - portret komendanta Auschwitz?
  5. Te kobiety przetrwały piekło Auschwitz. Ich historie wstrząsają
tagTagi
shareUdostępnij
Autor Julianna Pietrzak
Julianna Pietrzak

Odkrywam przeszłość Auschwitz i staram się przekazywać jej historię w emocjonujący sposób. Zapraszam Cię do lektury moich artykułów i podróży w głąb historii.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze (0)

email
email

Polecane artykuły