Historia YMCA w Polsce: Początek działalności organizacji w kraju

Historia YMCA w Polsce: Początek działalności organizacji w kraju
Autor Maria Głowacka
Maria Głowacka15.12.2023 | 7 min.

Historia YMCA w Polsce sięga 1919 roku, kiedy to wraz z armią generała Józefa Hallera do kraju trafiła idea tej chrześcijańskiej organizacji młodzieżowej. W okresie międzywojennym YMCA dynamicznie się rozwijała, zakładając ośrodki w wielu polskich miastach i prowadząc działalność sportową, edukacyjną oraz kulturalną. W 1932 roku oddano do użytku okazały gmach warszawskiej centrali YMCA, który w następnych latach stał się ważnym miejscem na mapie stolicy. W 1949 roku komunistyczne władze zdelegalizowały YMCA w Polsce, co na czas PRL zahamowało działanie tej organizacji w naszym kraju.

Założenie organizacji YMCA

Young Men's Christian Association (YMCA), czyli Chrześcijańskie Stowarzyszenie Młodych Mężczyzn, powstało 6 czerwca 1844 roku w Londynie z inicjatywy filantropa sir George'a Williamsa. Organizacja od samego początku prowadziła szeroką działalność edukacyjną, opiekuńczą i wychowawczą skierowaną do młodzieży.

Już po siedmiu latach od założenia YMCA powstało jej pierwsze przedstawicielstwo w Stanach Zjednoczonych. W kolejnych latach organizacja zaczęła rozwijać się również we Francji, Szwajcarii i wielu innych krajach, docierając z pomocą do młodych ludzi na całym świecie.

Rozwój działalności YMCA w Polsce

Do niepodległej Polski idea YMCA trafiła w 1919 roku wraz z żołnierzami Armii Hallera, powracającymi z Francji. Dla walczących o niepodległość żołnierzy zakładano sklepy i kantyny, organizowano imprezy kulturalne oraz propagowano nowoczesny jak na tamte czasy sport. To właśnie dzięki YMCA polska młodzież poznała takie dyscypliny jak koszykówka, siatkówka czy piłka wodna.

W pierwszych latach niepodległości ogniska YMCA zorganizowano już w wielu polskich miastach – m.in. w Warszawie, Krakowie, Lwowie, Brześciu, Częstochowie czy Wilnie. YMCA aktywnie promowała zdrowy styl życia, zachęcając młodzież do uprawiania sportu, a także rozwijała zainteresowania kulturalne poprzez organizację bibliotek, koncertów i odczytów.

Powstanie Polskiej YMCA

Formalne powstanie Polskiej YMCA nastąpiło 8 grudnia 1923 roku. Pierwszym prezesem organizacji został Stanisław Staniszewski, a dyrektorem generalnym Amerykanin Paul Super. Tego samego dnia, podczas uroczystości z udziałem prezydenta Stanisława Wojciechowskiego, pierwszym honorowym członkiem Polskiej YMCA mianowany został marszałek Józef Piłsudski.

W pierwszych latach działalności na siedzibę warszawskiej centrali wybrano Pałac Młodziejowskiego przy ulicy Miodowej. Jednak szybki rozwój organizacji sprawił, że wkrótce potrzebny był większy, nowocześniejszy gmach, który mógłby sprostać rosnącym potrzebom.

Czytaj więcej: Auschwitz w liczbach - ile ofiar pochłonął obóz?

Budowa gmachu YMCA w Warszawie

Budowę nowej siedziby warszawskiej centrali YMCA przy ulicy Konopnickiej 6 rozpoczęto w 1929 roku. Prace budowlane, według projektu inżyniera Antoniego Jawornickiego, trwały 3 lata i zakończyły się w 1932 roku. Powstał okazały, nowoczesny gmach mieszczący m.in. salę widowiskową, basen pływacki, sale sportowe, pomieszczenia biurowe oraz czytelnie i biblioteki.

Koszt budowy wyniósł aż 4 miliony złotych, z czego połowę stanowiła darowizna amerykańskiego filantropa Sereno P. Fenno. Reszta pochodziła ze zbiórek publicznych oraz składek członkowskich. Już w momencie oddania do użytku uznawany był za najwspanialszy budynek YMCA w całej Europie.

YMCA rozporządza 12 ośrodkami w Polsce, z których trzy (Warszawa, Kraków i Łódź) posiadają własne gmachy, przystosowane do jej celów [...] sale wykładowe, czytelnie, biblioteki, sale gimnastyczne i bufety bezalkoholowe [...]

Do wybuchu II wojny światowej Polska YMCA rozwinęła się w 12 ośrodków na terenie kraju. Trzy największe z nich, oprócz Warszawy także Kraków i Łódź, posiadały własne, okazałe gmachy. Ponadto organizacja prowadziła liczne świetlice, obozy letnie i sekcje sportowe, z których korzystało regularnie nawet 50 tysięcy młodych ludzi rocznie.

Koncerty jazzowe w gmachu YMCA

Tuż po wojnie gmach warszawskiej YMCA, jako jeden z niewielu ocalałych, stał się ważnym miejscem spotkań warszawskiej młodzieży. W 1946 roku dziennikarz Leopold Tyrmand, założył tu Jazz Club Polskiej YMCA – pierwszy powojenny klub jazzowy w Polsce.

30 maja 1947 roku w sali widowiskowej YMCA odbył się historyczny koncert „Jam Session, Hot Jazz, Swing, Boogie Woogie”, uznawany za pierwszą oficjalną imprezę jazzową w powojennej Warszawie. Wystąpili na nim m.in. Wacław Czyż, Waldemar Maciszewski i Jan Byliński „Mrek-Mrek”. Koncert okazał się wielkim sukcesem i zapoczątkował erę popularności jazzu w Polsce.

W kolejnych miesiącach w gmachu YMCA odbywały się następne jazzowe koncerty i jam sessions, które przyciągały tłumy młodych miłośników tego gatunku muzyki. Niestety w 1949 roku władze komunistyczne postanowiły zdelegalizować YMCA w Polsce, co na wiele lat uniemożliwiło kontynuację tej działalności.

Zakaz działalności YMCA w PRL

W grudniu 1949 roku komunistyczne władze podjęły decyzję o zakazie działalności YMCA na terenie Polski. Organizację oskarżono o szerzenie „burżuazyjnych i faszystowskich wpływów” oraz działanie na rzecz obcych mocarstw.

Władze komunistyczne skonfiskowały 12
gmachów YMCA w całej Polsce w tym okazały gmach w Warszawie

Podjęto natychmiastowe kroki w celu likwidacji wszystkich struktur i majątku YMCA. Skonfiskowane zostały gmachy i nieruchomości we wszystkich 12 ośrodkach organizacji, w tym okazały gmach przy ul. Konopnickiej w Warszawie. Na czas PRL zabroniono legalnego funkcjonowania YMCA, przez co jej działalność społeczna, edukacyjna i kulturalna została zatrzymana.

Możliwość wznowienia działań YMCA pojawiła się dopiero po upadku komunizmu, na początku lat 90. Obecnie organizacja prowadzi działalność pod nazwą Związek Polskiej Młodzieży Chrześcijańskiej YMCA, kontynuując bogate tradycje swych poprzedników sprzed ponad 100 lat.

Podsumowanie

Historia YMCA sięga 1844 roku, kiedy to w Londynie powstała ta chrześcijańska organizacja skupiająca młodych mężczyzn. Jej celem była pomoc młodzieży w rozwoju duchowym i fizycznym poprzez różnorodną działalność. Już po kilku latach YMCA rozprzestrzeniła się na inne kraje, w tym Stany Zjednoczone.

Do Polski idea YMCA dotarła w 1919 roku wraz z armią generała Hallera. Podjęła tu działalność sportową, kulturalną i edukacyjną, propagując nowoczesny jak na tamte czasy styl życia. W 1923 roku oficjalnie powstała Polska YMCA, a w 1932 oddano do użytku jej okazały gmach w Warszawie, który stał się ważnym miejscem spotkań warszawskiej młodzieży.

Po wojnie w gmachu YMCA odbywały się pierwsze powojenne koncerty jazzowe, zapoczątkowane przez Leopolda Tyrmanda. Niestety w 1949 roku komunistyczne władze zdelegalizowały YMCA w Polsce, odbierając jej majątek i uniemożliwiając dalsze działanie. Dopiero po transformacji ustrojowej w 1989 roku organizacja mogła legalnie wznowić swoją działalność w naszym kraju.

Dzisiejsza YMCA kontynuuje tradycje sprzed ponad 100 lat, nadal propagując zdrowy i aktywny styl życia wśród młodzieży. W dalszym ciągu organizuje wydarzenia sportowe, edukacyjne i kulturalne, docierając do setek tysięcy młodych ludzi rocznie i pozytywnie wpływając na ich rozwój.

Najczęściej zadawane pytania

YMCA, czyli Young Men's Christian Association, została założona 6 czerwca 1844 roku w Londynie przez sir George'a Williamsa. Była to chrześcijańska organizacja mająca na celu pomoc młodym mężczyznom w rozwoju duchowym i fizycznym.

Do niepodległej Polski idea YMCA dotarła w 1919 roku wraz z armią generała Józefa Hallera, powracającą z frontu we Francji. Żołnierze założyli pierwsze ogniska organizacji i zaczęli propagować nowoczesny styl życia wśród polskiej młodzieży.

Oficjalne powstanie Polskiej YMCA jako zorganizowanej ogólnokrajowej struktury nastąpiło 8 grudnia 1923 roku. Pierwszym prezesem został Stanisław Staniszewski, a dyrektorem Amerykanin Paul Super.

W 1932 roku oddano do użytku specjalnie wybudowany nowoczesny gmach dla warszawskiej centrali YMCA przy ul. Konopnickiej 6. Była to najwspanialsza siedziba YMCA w całej Europie.

W 1949 roku komunistyczne władze podjęły decyzję o zakazie działalności YMCA w Polsce, zarzucając jej „faszystowskie” i „burżuazyjne” wpływy. Zlikwidowano wszystkie struktury organizacji i skonfiskowano jej majątek.

5 Podobnych Artykułów:

  1. Ogień w Birkenau - pożar w krematoriach Auschwitz
  2. Polskie państwo podziemne w czasie II wojny światowej
  3. Kim był Rudolf Höss - portret komendanta Auschwitz?
  4. Te kobiety przetrwały piekło Auschwitz. Ich historie wstrząsają
  5. Cyklon B - trujący środek używany do masowych mordów
tagTagi
shareUdostępnij
Autor Maria Głowacka
Maria Głowacka

Z pasją opisuję historię Auschwitz. Moje artykuły to prawdziwa podróż w czasie, abyśmy nigdy nie zapomnieli o przeszłości.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze (0)

email
email

Polecane artykuły