Florian marciniak - naczelnik szarych szeregów zamordowany przed 80 laty

Florian marciniak - naczelnik szarych szeregów zamordowany przed 80 laty
Autor Maria Głowacka
Maria Głowacka20.02.2024 | 5 min.

Florian Marciniak był jednym z najwybitniejszych naczelników harcerstwa w okresie międzywojennym i podczas II wojny światowej. Po wybuchu wojny zorganizował konspiracyjną organizację Szare Szeregi i został jej pierwszym dowódcą. Kierował akcjami małego sabotażu oraz próbami odbijania harcerzy z rąk gestapo. Sam został aresztowany w 1943 roku. Zginął rok później, zamordowany przez Niemców wraz z grupą wielkopolskich harcerzy w obozie koncentracyjnym Gross-Rosen.

Florian Marciniak - naczelnik Szarych Szeregów

Florian Marciniak urodził się 4 maja 1915 roku w Gorzycach, w Wielkopolsce. Był drużynowym 21. Poznańskiej Drużyny Harcerzy i wiceprezesem Akademickiego Koła Harcerskiego. W 1938 roku uzyskał stopień harcmistrza. Po wybuchu II wojny światowej zorganizował w Poznaniu Wojenne Pogotowie Harcerzy, a następnie przybył do Warszawy, gdzie kontynuował tę działalność.

W Warszawie Marciniak stanął na czele konspiracyjnej organizacji harcerskiej o nazwie Szare Szeregi. Był jej pierwszym naczelnikiem w latach 1939-1943. Kierował akcjami małego sabotażu oraz próbami odbijania harcerzy z rąk gestapo. Dbano w Szarych Szeregach o wszechstronny rozwój młodych konspiratorów. Organizacja miała wychować przyszłe elity niepodległej Polski.

Struktura i cele Szarych Szeregów

Szare Szeregi zachowały przedwojenną strukturę ZHP. Poszczególne ogniwa miały swoje konspiracyjne kryptonimy. Kwatera Główna była "Pszczołą", chorągwie to "Ule", a zastępy "pszczoły". W 1942 r. harcerze SS podzielili się na "Zawiszaków", Bojowe Szkoły i Grupy Szturmowe.

Marciniak określił cele organizacji - zachowanie ciągłości państwa polskiego poprzez funkcjonowanie jego instytucji w konspiracji. Dlatego SS ściśle współpracowały z Polskim Państwem Podziemnym.

Losy Floriana Marciniaka przed II wojną światową

Marciniak pochodził z Gorzyc w Wielkopolsce, z rodziny chłopskiej. Do gimnazjum chodził w Poznaniu, a w 1934 roku rozpoczął studia prawno-ekonomiczne na Uniwersytecie Poznańskim. W latach 1937-1938 był instruktorem Centralnej Szkoły Instruktorskiej w Górkach Wielkich.

To on na pytanie: jak walczyć?, odpowiedział: w pierwszej linii! Wziął na siebie cały ciężar tej trudnej decyzji. [...] Rozumiał, że ta walka bez względu na jej formę dobraną właściwie do wieku walczących, musi być walką serio, musi uczyć każdej pracy z pełnym zaangażowaniem, z pełnym poświęceniem

Pisał o nim Stanisław Broniewski "Orsza", późniejszy naczelnik Szarych Szeregów. Podkreślał, że Marciniak rozumiał konieczność prowadzenia walki z okupantem, nawet przez najmłodszych harcerzy.

Czytaj więcej: Kulisy wybuchu w Rotundzie: co się stało w wielkim wybuchu w Rotundzie?

Działalność Marciniaka w pierwszych dniach wojny

W pierwszych dniach września 1939 r. Marciniak zorganizował w Poznaniu Wojenne Pogotowie Harcerzy. 8 września dotarł do Warszawy i kontynuował tę działalność. Harcerze w stolicy tworzyli m.in. patrole sanitarne i pomagali gasić pożary.

Kluczową decyzją było zejście harcerstwa do podziemia. Marciniak zgodził się stanąć na czele konspiracyjnej organizacji, która przyjęła nazwę Szare Szeregi. Jej zadaniem była walka z okupantem, ale też formowanie przyszłych elit niepodległej Polski.

Szare Szeregi w akcji

Od wiosny 1943 r. SS zintensyfikowały działalność dywersyjną, co wiązało się z dużym ryzykiem. Dochodziło do aresztowań harcerzy, Marciniak zaakceptował plan odbicia Jana Bytnara "Rudego" z rąk gestapo. Akcja z 26 III 1943 r. przeszła do historii jako Akcja pod Arsenałem.

Po wybuchu powstania w getcie warszawskim, Marciniak zorganizował pomoc dla walczących Żydów. Argumentował: "Tam giną obywatele Rzeczypospolitej".

6 maja 1943 Aresztowanie Marciniaka przez gestapo
20 lutego 1944 Zamordowanie Marciniaka w obozie Gross-Rosen

Uwięzienie i próba uwolnienia Marciniaka

Florian marciniak - naczelnik szarych szeregów zamordowany przed 80 laty

Florian Marciniak został aresztowany 6 maja 1943 r. przez gestapo w jednej z warszawskich jadłodajni. Szare Szeregi próbowały go odbić z rąk Niemców podczas transportu na Pawiak. Niesprzyjające okoliczności uniemożliwiły jednak tę akcję.

Marciniaka przewieziono do Poznania i uwięziono w Forcie VII. Podczas śledztwa był torturowany. Próbował ucieczki, wyskakując z samochodu, co skończyło się dla niego obrażeniami.

Szare Szeregi nie zaprzestały prób uwolnienia swojego dowódcy. Niestety, zanim zdołano przygotować kolejny plan odbicia go, Marciniaka wywieziono do KL Gross-Rosen.

Śmierć naczelnika Szarych Szeregów

Florian Marciniak został zamordowany przez Niemców 20 lutego 1944 r. w obozie koncentracyjnym Gross-Rosen, wraz z grupą wielkopolskich harcerzy. Jego żona Zofia zmarła rok później, 16 kwietnia 1945 r., na tyfus w Bergen-Belsen.

Aleksander Kamiński ocenił, że Marciniak był jednym z najwybitniejszych naczelników harcerstwa w okresie międzywojennym oraz podczas wojny. W 2006 r. prezydent Lech Kaczyński odznaczył Marciniaka pośmiertnie Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski.

Podsumowanie

Florian Marciniak był jednym z najwybitniejszych naczelników konspiracyjnej organizacji harcerskiej Szare Szeregi. Aresztowany przez gestapo, został zamordowany przed 80 laty - 20 lutego 1944 roku w obozie koncentracyjnym Gross-Rosen. Jego heroiczna postawa w okresie okupacji niemieckiej w Polsce jest przykładem poświęcenia dla ojczyzny.

Losy Floriana Marciniaka pokazują dramatyczne dzieje Polski podczas II wojny światowej. Działalność Szarych Szeregów i ich młodych bohaterów, takich jak Marciniak, na zawsze wpisała się w historię polskiego harcerstwa i walki o niepodległość naszego kraju.

5 Podobnych Artykułów

  1. Ogień w Birkenau - pożar w krematoriach Auschwitz
  2. Dlaczego była tak ważna? Konstytucja 3 maja na nowo odkryta
  3. Europa i świat przed I wojną światową: przyczyny, wydarzenia, skutki
  4. Kim był Rudolf Höss - portret komendanta Auschwitz?
  5. Te kobiety przetrwały piekło Auschwitz. Ich historie wstrząsają
tagTagi
shareUdostępnij artykuł
Autor Maria Głowacka
Maria Głowacka

Z pasją opisuję historię Auschwitz. Moje artykuły to prawdziwa podróż w czasie, abyśmy nigdy nie zapomnieli o przeszłości.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze(0)

email
email

Polecane artykuły