79 lat temu Armia Czerwona otworzyła bramy obozu Auschwitz

79 lat temu Armia Czerwona otworzyła bramy obozu Auschwitz
Autor Cezary Brzeziński
Cezary Brzeziński08.02.2024 | 6 min.

Armia Czerwona wyzwoliła obóz Auschwitz 27 stycznia 1945 roku, kończąc tym samym ponad 4-letni okres funkcjonowania tego nazistowskiego obozu zagłady. Była to kulminacja zaciekłych walk wojsk sowieckich z wycofującymi się Niemcami. Ci próbowali do samego końca kontynuować eksterminację więźniów, niszcząc jednocześnie dowody swoich zbrodni. Niestety, tysiące osadzonych poniosło śmierć w trakcie ewakuacji do obozów w głębi Rzeszy. Jednak dla ocalonych więźniów wyzwolenie Auschwitz było wybawieniem i symbolem klęski hitlerowskiego reżimu.

Armia Czerwona wyzwoliła obóz Auschwitz

27 stycznia 1945 roku żołnierze 60. Armii 1 Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej wkroczyli do obozu Auschwitz, kończąc tym samym jego ponad 4-letnią historię. Była to kulminacja zaciętych walk z wycofującymi się Niemcami, którzy do samego końca próbowali kontynuować eksterminację więźniów.

Po przekroczeniu Wisły wojska sowieckie sforsowały opór wroga w rejonie obozu Auschwitz I. Następnie dotarły do Auschwitz II-Birkenau, gdzie również stoczyły bitwę z hitlerowcami. Ostatecznie oba obozy zostały wyzwolone około godziny 15 po południu.

W walkach o wyzwolenie Auschwitz zginęło 231 żołnierzy Armii Czerwonej, z czego 66 w samej strefie obozowej. Była to cena, jaką Związek Radziecki zapłacił za uwolnienie tysięcy więźniów spod niemieckiej okupacji.

Straty po obu stronach konfliktu

Walki o obóz Auschwitz pociągnęły za sobą ofiary w ludziach zarówno po stronie Armii Czerwonej, jak i wśród byłych więźniów. Ci, szukając pożywienia i ubrań, często ginęli od ostrzału lub w wyniku zjedzenia zbyt dużej ilości jedzenia. Straty dotknęły także cywilną ludność okolicznych miejscowości.

Łączna liczba zabitych po obu stronach wyniosła według szacunków około 300 osób. Była to jednak niewielka cena, biorąc pod uwagę heroiczny wysiłek Armii Czerwonej, która przypieczętowała klęskę niemieckiego okupanta.

Więźniowie Auschwitz doczekali wolności

W momencie wyzwolenia na terenie obozu Auschwitz przebywało około 9 tysięcy więźniów. Byli wśród nich Polacy, Żydzi, jeńcy sowieccy i przedstawiciele wielu innych narodowości. Wszyscy oni doczekali się tego dnia upragnionej wolności.

Ich liczba byłaby znacznie większa, gdyby nie desperackie próby Niemców wywiezienia i zgładzenia więźniów przed nadejściem Armii Czerwonej. Tysiące z nich poniosło śmierć podczas "marszów śmierci" do obozów w głębi Rzeszy.

Ci, którzy przeżyli, znaleźli schronienie i opiekę medyczną w prowizorycznych szpitalach zorganizowanych przez Sowietów i mieszkańców okolicznych miejscowości. Niestety wielu z nich zmarło wkrótce po wyzwoleniu wskutek wyniszczenia organizmów.

27 stycznia 1945 roku pozostanie na zawsze datą wyrytą w pamięci byłych więźniów jako dzień odzyskania godności i nadziei na lepsze jutro.

Czytaj więcej: Współczesne konsekwencje śmierci Włodzimierza Lenina

Niemcy próbowali zatrzeć ślady zbrodni

W obliczu zbliżającej się Armii Czerwonej Niemcy podjęli rozpaczliwe próby zacierania śladów popełnianych w Auschwitz zbrodni.

Niszczyli dokumenty, zasypywali masowe groby, rozbierali krematoria. Tuż przed opuszczeniem obozu wysadzili w powietrze trzy pozostałe, funkcjonujące do końca krematoria. Miało to utrudnić aliantom ustalenie faktycznej skali ludobójstwa.

Mimo tych starań Armia Czerwona i wywiady państw koalicji antyhitlerowskiej zebrały niepodważalne dowody na zbrodnie wojenne Niemców. Posłużyły one później w procesach zbrodniarzy wojennych.

Krematorium II Krematorium III
Krematorium IV Krematorium V

Tysiące więźniów zginęły w marszach śmierci

79 lat temu Armia Czerwona otworzyła bramy obozu Auschwitz

W obliczu zbliżającej się ofensywy sowieckiej Niemcy zaczęli ewakuować więźniów z Auschwitz. Kolumny skrajnie wyczerpanych ludzi pędzono pieszo do obozów koncentracyjnych w głębi Rzeszy.

Warunki panujące podczas tych marszów były ekstremalne. Wielu więźniów ginęło z wycieńczenia, chorób i na skutek esesmańskich egzekucji. Ogółem w "marszach śmierci" z Auschwitz zginęło co najmniej 9 tysięcy osób.

Była to ostatnia próba eksterminacji więźniów przez uciekających hitlerowców. Na szczęście została powstrzymana przez bohaterskich żołnierzy Armii Czerwonej.

Byli więźniowie trafili do prowizorycznych szpitali

Po wyzwoleniu Auschwitz część byłych więźniów powróciła do domów. Jednak większość była zbyt wyniszczona, by podróżować.

Dla nich utworzono prowizoryczne szpitale w barakach obozowych. Organizacją placówek medycznych i opieką nad pacjentami zajęli się sowieccy lekarze wojskowi oraz mieszkańcy okolicznych miejscowości.

W szpitalach tych leczono ponad 4,5 tys. osób pochodzących z ponad 20 krajów, głównie Żydów. Było wśród nich także ponad 200 dzieci. Większość opuściła szpitale po 3-4 miesiącach rekonwalescencji.

  • sowiecka pomoc medyczna dla byłych więźniów Auschwitz
  • powrót części byłych więźniów do domów

Podsumowanie

Wyzwolenie Auschwitz przez Armię Czerwoną 27 stycznia 1945 roku zakończyło ponad 4-letnią gehennę setek tysięcy więźniów. Choć wiele osób poniosło śmierć podczas ewakuacji do obozów w głębi Rzeszy, dla tych, którzy doczekali tego dnia, była to upragniona wolność.

Walki żołnierzy sowieckich z wycofującymi się Niemcami były zacięte i kosztowały setki istnień ludzkich. Jednak ostatecznie to Armii Czerwonej udało się pokonać hitlerowców i uwolnić obóz spod okupacji.

Choć Niemcy do końca starali się ukryć prawdę o zbrodniach w Auschwitz, zebrane przez aliantów dowody posłużyły później do osądzenia oprawców. Pamięć o ofiarach horroru obozów żyje nadal i stanowi przestrogę dla przyszłych pokoleń.

Dla setek uratowanych 27 stycznia 1945 roku byłych więźniów data ta na zawsze pozostanie symbolem odzyskanej godności, wolności i nadziei. Dla nich wyzwolenie Auschwitz było punktem zwrotnym, po którym mogli zacząć budować nowe, lepsze życie.

Najczęstsze pytania

Do wyzwolenia Auschwitz przez Armię Czerwoną doszło 27 stycznia 1945 roku, czyli 79 lat temu. Tego dnia oddziały sowieckie przełamały opór niemiecki i wkroczyły na teren obozu.

W momencie wyzwolenia na terenie Auschwitz znajdowało się ok. 7 tys. więźniów, którzy doczekali wolności. Dużo więcej osób zginęło jednak wcześniej z rąk oprawców lub w marszach śmierci, ewakuowanych w głąb Rzeszy.

Obóz Auschwitz został założony przez Niemców w 1940 roku, a w styczniu 1945 roku został wyzwolony przez armię sowiecką. Istniał on przez blisko 5 lat, stając się największym miejscem masowej zagłady.

Dla wielu byłych więźniów zorganizowano szpitale w barakach obozowych. Opieką medyczną i wsparciem zajmowali się sowieccy lekarze wojskowi oraz mieszkańcy okolicznych miejscowości.

Z rąk niemieckich oprawców w Auschwitz zginęło ponad 1,1 mln osób, w większości Żydów, a także Polaków, Romów i przedstawicieli innych narodowości. Była to największa machina śmierci w historii.

5 Podobnych Artykułów

  1. Ogień w Birkenau - pożar w krematoriach Auschwitz
  2. Dlaczego była tak ważna? Konstytucja 3 maja na nowo odkryta
  3. Europa i świat przed I wojną światową: przyczyny, wydarzenia, skutki
  4. Kim był Rudolf Höss - portret komendanta Auschwitz?
  5. Te kobiety przetrwały piekło Auschwitz. Ich historie wstrząsają
tagTagi
shareUdostępnij artykuł
Autor Cezary Brzeziński
Cezary Brzeziński

Auschwitz to temat, który mnie fascynuje. Na moim blogu znajdziesz wiele informacji na ten temat, abyśmy nigdy nie zapomnieli o tamtych wydarzeniach.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze(0)

email
email

Polecane artykuły