75 lat temu zginął Jan Rodowicz Anoda – bohater Polskiego Państwa Podziemnego

75 lat temu zginął Jan Rodowicz Anoda – bohater Polskiego Państwa Podziemnego
Autor Maria Głowacka
Maria Głowacka08.01.2024 | 7 min.

Jan Rodowicz „Anoda” to jedna z najbardziej znanych i szanowanych postaci polskiego podziemia niepodległościowego w czasie II wojny światowej. Był oficerem Armii Krajowej, uczestnikiem akcji małego sabotażu i żołnierzem batalionu „Zośka” walczącym w Powstaniu Warszawskim. 7 stycznia 1949 roku zginął w niewyjaśnionych okolicznościach w areszcie Urzędu Bezpieczeństwa. Jego bohaterska i tragiczna historia na zawsze wpisała się w walkę Polaków o wolność i niepodległość.

Młodość i działalność w Szarych Szeregach

Jan Rodowicz urodził się w 1921 roku w Warszawie. Wychował się w patriotycznej rodzinie o tradycjach walki o niepodległość Polski. Uczęszczał do prywatnej Szkoły Powszechnej Towarzystwa Ziemi Mazowieckiej, gdzie wstąpił do 21. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej. Następnie kształcił się w stołecznym Gimnazjum Państwowym i w latach 1935-1939 w prestiżowym Liceum im. Stefana Batorego. W tym czasie został członkiem 23. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej „Pomarańczarnia”.

Atmosfera patriotyzmu panująca w domu Rodowicza ukształtowała jego postawę. Od najmłodszych lat angażował się w działalność harcerską i niepodległościową. Po ataku Niemiec na Polskę we wrześniu 1939 roku, błyskawicznie włączył się w nurt polskiego ruchu oporu.

Działalność konspiracyjna

Wstąpił do Szarych Szeregów - organizacji harcerskiej działającej w konspiracji. Uczestniczył w akcjach małego sabotażu wymierzonych w niemieckiego okupanta. Równocześnie kontynuował naukę w tajnym liceum Batorego, kończąc je maturą w 1941 roku. Pracował zawodowo, uczęszczał na kursy zawodowe, aby zdobyć fach elektrotechnika. W 1942 roku ukończył także konspiracyjny Zastępczy Kurs Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty AK. Dzięki zdobytemu wyszkoleniu wojskowemu awansował na stopień plutonowego podchorążego.

W listopadzie 1942 roku został zastępcą dowódcy drużyny w strukturach Grup Szturmowych Szarych Szeregów. Cieszył się sympatią i szacunkiem kolegów. Choć lubił zabawę i towarzystwo płci przeciwnej, to w czasie okupacji zasadniczo powstrzymywał się od uciech, uznając je za nieodpowiednie w tak tragicznych warunkach.

Akcje Armii Krajowej z udziałem Anody

Jan Rodowicz ps. Anoda brał udział w wielu akcjach zbrojnych Armii Krajowej. Były to m.in. odbicie Jana Bytnara ps. Rudy w Akcji pod Arsenałem, próba odbicia więźniów w Akcji Celestynów czy atak na posterunek w Sieczychach w ramach Akcji Taśma. We wrześniu 1943 roku, po reorganizacji Szarych Szeregów, został awansowany na zastępcę dowódcy plutonu w nowo powstałym Batalionie „Zośka”. W kolejnych miesiącach uczestniczył w dalszych akcjach sabotażowo-dywersyjnych, szkoleniach oraz przygotowaniach do powstania.

Anoda dał się poznać jako odważny i utalentowany żołnierz. Choć personifikacją harcerskiego etosu było dla niego życie, gotów był je poświęcić w walce o wolność. Jego postawa budziła podziw i stanowiła wzór do naśladowania dla innych konspiratorów.

Przygotowania do Powstania

W pierwszej połowie 1944 roku Jan Rodowicz przeszedł intensywne szkolenie wojskowe w Puszczy Białej. Celem było jak najlepsze przygotowanie żołnierzy Batalionu „Zośka” do decydującej rozprawy z okupantem. Anoda został mianowany dowódcą plutonu w 2. kompanii „Rudy”, awansując do stopnia sierżanta podchorążego. Nabyte umiejętności bojowe i doświadczenie miały się okazać bezcenne w nadchodzących tygodniach. Niebawem nadeszła godzina próby dla niego i jego żołnierzy.

Czytaj więcej: Urodził się Szymon Wiesenthal - „łowca nazistów” życie i działalność

Udział Anody w Powstaniu Warszawskim

Gdy 1 sierpnia 1944 roku wybuchło Powstanie Warszawskie, Jan Rodowicz stanął do walki u boku swoich towarzyszy broni z Batalionu „Zośka”. Początkowo walczył na Woli, gdzie pełnił funkcję zastępcy dowódcy plutonu w 2. kompanii „Rudy”. Już 9 sierpnia został ciężko ranny podczas ataku na szkołę przy ulicy Spokojnej. Mimo to kontynuował heroiczną walkę.

11 sierpnia Jan Rodowicz ps. Anoda został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari oraz awansowany na stopień porucznika. Były to wyrazy uznania dla jego dotychczasowych zasług bojowych.

31 sierpnia, po kapitulacji Powstania na Starym Mieście, przedostał się kanałami na Śródmieście, by stamtąd kontynuować zmagania powstańcze. Po ciężkich walkach na Czerniakowie i kolejnych ranach, został 17 września ewakuowany przez Wisłę na Pragę. Po wyleczeniu obrażeń, na początku 1945 roku powrócił do rodziny w Milanówku.

Aresztowanie i śmierć bohatera

Po wojnie Jan Rodowicz ps. Anoda nadal utrzymywał kontakty ze środowiskiem Armii Krajowej. Wstąpił na Politechnikę Warszawską, angażując się w odbudowę zniszczonej stolicy. Jednak wkrótce znalazł się w zainteresowaniu komunistycznego aparatu represji. Nowe władze postrzegały go jako groźnego przeciwnika systemu ze względu na przeszłość w AK.

24 grudnia 1948 roku Anoda został aresztowany przez funkcjonariuszy UB. Podczas brutalnego śledztwa był zmuszany do zeznań obciążających dowódców i kolegów z konspiracji. 7 stycznia 1949 roku zginął w nie do końca wyjaśnionych okolicznościach - prawdopodobnie popełnił samobójstwo lub został zamordowany przez oprawców. Jego ciało potajemnie pochowano na Cmentarzu Powązkowskim. Rodzina dowiedziała się o śmierci bohatera dopiero po kilku tygodniach.

Upamiętnienie Jana Rodowicza Anody

Po upadku komunizmu nastąpiło przywracanie pamięci o Janie Rodowiczu ps. Anoda i jego heroicznej walce w szeregach Armii Krajowej. Jego imieniem nazwano ulicę w Warszawie i drużynę harcerską. W gmachu Politechniki Warszawskiej, gdzie studiował, wmurowano tablicę pamiątkową. W 2008 roku powstał film dokumentalny „Pseudonim Anoda”, przypominający jego postać. W 2011 roku Muzeum Powstania Warszawskiego ustanowiło Nagrodę imienia Anody dla osób kultywujących tradycje AK. W 2021 roku stanął pomnik bohatera w pobliżu gmachu dawnego Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, gdzie zginął.

Jan Rodowicz na zawsze pozostanie symbolem młodego, bezkompromisowego żołnierza Polski Walczącej. Jego heroiczna postawa w najczarniejszych latach naszej historii na trwałe wpisała się w panteon narodowych bohaterów.

Dziedzictwo i wpływ postaci na współczesność

Choć Jan Rodowicz zginął mając zaledwie 28 lat, zdążył na trwale zapisać się w pamięci kolejnych pokoleń Polaków. Stał się uosobieniem młodzieńczegoIdealizmu, bezkompromisowości i poświęcenia w walce o najwyższe wartości. Jego postać, uwieczniona m.in. w książce Aleksandra Kamińskiego „Kamienie na szaniec”, pozostaje inspiracją dla młodych ludzi.

Anoda jako harcerz i żołnierz undergroundu reprezentował poczucie obowiązku wobec Ojczyzny, gotowość poniesienia ofiary z życia w imię wyższego celu. Te postawy wciąż zachowują aktualność i mogą stanowić drogowskaz w trudnych sytuacjach. Dlatego sylwetka Jana Rodowicza ps. Anoda wciąż oddziałuje na kolejne pokolenia Polaków i pozostaje żywym symbolem walki o niepodległość naszego kraju.

Podsumowanie

Artykuł przybliża sylwetkę i dokonania Jana Rodowicza ps. Anoda, jednego z najbardziej znanych i szanowanych żołnierzy polskiego podziemia niepodległościowego w czasie II wojny światowej. Opisuje jego młodość w patriotycznej rodzinie, zaangażowanie w harcerstwo i tajną edukację pod okupacją. Przedstawia udział Anody w konspiracyjnych Szarych Szeregach i akcjach zbrojnych Armii Krajowej.

Kolejna część poświęcona jest heroicznym walkom Rodowicza w Powstaniu Warszawskim i jego ciężkim ranom odniesionym w boju. Następnie tekst porusza dramatyczne okoliczności aresztowania Anody przez komunistyczny aparat represji w 1948 roku i jego tajemniczej śmierci rok później.

W podsumowaniu zwrócono uwagę na upamiętnienie postaci bohatera po 1989 roku i przywrócenie dobrego imienia żołnierza antykomunistycznego podziemia. Podkreślono także ponadczasowy wymiar etosu Anody i jego inspirujący wpływ na kolejne pokolenia Polaków.

Artykuł stanowi cenne źródło wiedzy na temat barwnej, choć tragicznej biografii jednego z symboli polskiego zrywu niepodległościowego w latach 1939-1945. Ukazuje heroiczną walkę młodego pokolenia z dwoma znienawidzonymi okupantami - nazistowskim i komunistycznym.

Najczęściej zadawane pytania

Jan Rodowicz ps. Anoda był jednym z najbardziej znanych żołnierzy polskiego podziemia niepodległościowego w okresie II wojny światowej. Walczył w Szarych Szeregach i Armii Krajowej, a podczas Powstania Warszawskiego był oficerem Batalionu „Zośka”. Został zamordowany przez komunistyczny aparat bezpieczeństwa w 1949 r.

Jan Rodowicz brał udział w licznych akcjach dywersyjnych Armii Krajowej, m.in. w odbiciu Jana Bytnara ps. Rudy, akcji pod Celestynowem i ataku na posterunek w Sieczychach.

24 grudnia 1948 r. Anoda został aresztowany przez UB. Podczas śledztwa był torturowany. 7 stycznia 1949 r. zginął w niewyjaśnionych okolicznościach - prawdopodobnie popełnił samobójstwo lub został zamordowany przez oprawców.

Zwłoki Anody potajemnie pochowano na Cmentarzu Powązkowskim. Rodzina została poinformowana o jego śmierci dopiero po kilku tygodniach. W marcu 1949 r. jego ciało przeniesiono do rodzinnego grobowca.

Imieniem Anody nazwano ulicę w Warszawie i harcerską drużynę. Wmurowano poświęconą mu tablicę na Politechnice Warszawskiej. W 2021 r. stanął pomnik bohatera w miejscu, gdzie zginął z rąk komunistów.

5 Podobnych Artykułów:

  1. Ogień w Birkenau - pożar w krematoriach Auschwitz
  2. Polskie państwo podziemne w czasie II wojny światowej
  3. Kim był Rudolf Höss - portret komendanta Auschwitz?
  4. Te kobiety przetrwały piekło Auschwitz. Ich historie wstrząsają
  5. Cyklon B - trujący środek używany do masowych mordów
tagTagi
shareUdostępnij
Autor Maria Głowacka
Maria Głowacka

Z pasją opisuję historię Auschwitz. Moje artykuły to prawdziwa podróż w czasie, abyśmy nigdy nie zapomnieli o przeszłości.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze (0)

email
email

Polecane artykuły